Uprkos lišavanju slobode od strane državnog organa, građani koji koji su osuđeni na zatvorsku kaznu raspolažu nizom prava i sloboda koja im nisu oduzeta i država je dužna da ta prava i slobode poštuje i štiti. Položaj lica lišenih slobode određen je Ustavom, brojnim zakonima i drugim propisima i opštim aktima, kao i ratifikovanim međunarodnim ugovorima i opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava.

Pritužbe na tretman u ustanovi se u najvećem broju slučajeva odnose na neadekvatnu zdravstvenu zaštitu, odbijanje molbe za premeštaj u drugu ustanovu u okviru Uprave za izvršenje zavodskih sankcija, a jedna na nezakonito usamljenje.

Zaštitnik građana će u svrhu zaštite lica lišenih slobode podneti inicijative za izmenu ili dopunu zakona koji određuju položaj lica lišenih slobode.

Zaštitnik građana kontroliše poštovanje prava lica lišenih slobode u okviru aktivnosti organa državne uprave, pre svega ustanova koje su u nadležnosti Ministarstva pravde – Uprave za izvršenje zavodskih sankcija, Ministarstva unutrašnjih poslova,

Ministarstva zdravlja, kao i Ministarstva rada i socijalne politike. Brižljivo prati zakonitost i pravilnost njihovog rada u odnosu na lica lišena slobode poštovanje prava lica lišenih slobode, i utvrđuje povrede učinjene kako aktima i radnjama, tako i nečinjenjem.

U cilju zaštite prava lica lišenih slobode Zaštitnik građana sarađuje sa nadležnim državnim institucijama i nevladinim organizacijama koje se bave slobodama i pravima građana, pre svega pravima lica lišenih slobode kao i sa odgovarajućim međunarodnim telima, kao što su Evropski komitet za sprečavanje mučenja i nečovečnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja.