Koncept prava deteta, koji je počeo da se uvodi u normativni sistem Srbije nakon 2000. godine, kroz potpunu ili delimičnu razradu u većini zakona koja se odnose na decu, potvrđen je novim Ustavom iz 2006. godine. Koncept je sproveden i u domenu institucionalne izgradnje, uvođenjem Saveta za prava deteta pri Vladi Republike Srbije (2002.), odnosno prerastanjem Radne grupe za prava deteta Narodne skupštine (2009.), koja će na osnovu novog Poslovnika Parlamenta od sledećeg saziva  postati posebno stalno radno telo. Napredak je i obrazovanje institucije Zaštitnika građana i izborom zamenice za prava deteta, u oktobru 2008. godine. Time je država Srbija sprovela i preporuku Komiteta za prava deteta Ujedinjenih nacija upućenu državi u junu 2008. godine.

Ugrožavanje prava dece u Srbiji, posebno je izraženo kod pojedinih socijalnih kategorija: siromašna deca, deca sa invaliditetom i deca sa smetnjama u razvoju, deca bez roditeljskog staranja, posebno ona smeštena u institucije, deca koja žive na ulici, deca koja rade. U većini kategorija posebno ranjive dece, prava romske dece su najčešće ugrožena. I dalje je izraženo nasilje nad decom - od zanemarivanja, različitih oblika iskorišćavanja, do fizičkog i seksualnog zlostavljanja, kako u porodici, koje je najmanje vidljivo, tako i vršnjačko, ali i od strane drugih nepoznatih odraslih osoba.

Inkluzivno obrazovanje postalo je obavezno od školske 2010/2011. godine, a socijalna inkluzija kao princip, postaje praksa i u sistemu socijalne zaštite, kroz započet proces deinstitucionalizacije i smeštaja dece samo izuzetno u institucije. Zaštitnik građana snažno podržava ove procese.

Zaštitnik građana je u septembru 2009. godine formirao ekspertsku grupu sa zadatkom da sačini sveobuhvatni zakon o pravima deteta i dostavi ga Narodnoj skupštini na usvajanje. Nakon što obavi nekoliko krugova konsultacija sa nadležnim državnim organima, predstavnicima civilnog društva i drugom stručnom javnošću i predstavnicima dece, Zaštitnik građana će Nacrt zakona uputiti Narodnoj skupštini sredinom 2011. godine.

Zaštitnik građana postupa po pritužbama građana i dece u slučajevima kršenja prava u različitim oblastima prava deteta, ili to čini po sopstvenoj inicijativi kada dođe do saznanja i informacija o mogućoj povredi prava deteta. U svim postupcima kontrole rada organa uprave, Zaštitnik građana se rukovodi principom najboljih interesa deteta.

Poštujući i promovišući koncept prava deteta, uspostavljen Konvencijom o pravima deteta (1989), koja je stupila na snagu 20. novembra 1990. godine, Zaštitnik građana snažno podržava i jedan od osnovnih principa na kojima Konvencija počiva, a koji je još uvek nedovoljno poštovan – princip participacije dece u smislu da se sasluša mišljenje deteta u pitanjima koja ga se tiču  i da  se tom mišljenju posveti dužna pažnja. Primenjujući u praksi princip participacije dece, Zaštitnik građana započeo je proces uspostavljanja Panela mladih savetnika kao trajnog oblika učešća dece i mladih u radu institucije.